Przedmioty Liturgiczne



Najważniejsze przedmioty liturgiczne to dyskos (patena) i czasza (kielich), bez których nie można sprawować Boskiej Liturgii. 

 

 

Czasza (kielich) – w liturgicznych księgach jest nazywana także potyr od greckiego słowa „potyrion” tzn. naczynie do picia. Symbolizuje starotestamentalny kielich Melchizedeka i kielich apostołów, z którego pili na Ostatniej Wieczerzy Krew Jezusa Chrystusa. Kielichy są wykonywane z pozłacanych bądź posrebrzanych metali, z wygrawerowanymi przedstawieniami Zbawiciela, Bogurodzicy i 4 ewangelistów. Kielich służy do udzielania Komunii Świętej (Swiatoho Pryczastia). Do kielicha wlewa się wino i odrobinę wody, symbolizującą wodę, która wypłynęła z przekutego boku Chrystusa na krzyżu.

 

 

 Dyskos (patena)– jest to złoty, pozłocony, lub wykonany z innego drogocennego metalu mały talerzyk, na którym kapłan kładzie chleb eucharystyczny (prosforę). Dyskos powinien mieć nóżkę, która pomaga przenosić chleb eucharystyczny ze stołu ofiarnego (proskomydyinyka) na Święty Ołtarz. Podczas obrzędu przygotowania darów ofiarnych symbolizuje żłobek betlejemski, jak również pojednanie i zjednoczenie wszystkich ludzi wierzących w Jezusa.

Gwiazda – są to dwa metalowe łuki, które połączone tworzą formę krzyża greckiego. Symbolizuje gwiazdę betlejemską, która doprowadziła do Chrystusa trzech mędrców ze Wschodu. Stawia się ją na dyskosie (symbolu żłóbka). Drugą funkcją gwiazdy jest oddzielnie leżącego na dyskosie chleba eucharystycznego od pokrowców, którymi nakrywa się dyskos.

Łyżeczka – zwana w liturgicznych księgach lawyna, służy do udzielania wiernym Komunii Świętej. Ma być wykonana z tego samego materiału co kielich i dyskos. Symbolizuje kleszcze, którymi Serafin wziął żarzący się węgiel z ołtarza Bożego i oczyścił nim usta proroka Izajasza (por. Iz. 1, 5-6). Podobnie kapłan przy pomocy łyżeczki udziela wiernym Komunii Świętej i oczyszcza ich grzechy. Przenajświętsze Ciało i Krew Pańska, niejako żarzący się węgiel, oczyszcza ciało i duszę, tych którzy wierzą w naukę Chrystusa – słowa z modlitwy na poświęcenie łyżeczki liturgicznej.

Spys (włócznia) – to święty nóż w formie małej włóczni, którą kapłan wyjmuje z prosfory (chleba eucharystycznego) Ahncia (Baranka – symbol Jezusa ) i pozostałe komunikanty. Symbolizuje tą włócznię, którą przekłuto bok Chrystusa na krzyżu (J. 19,34).



Pokrowce i wozduch – są to trzy kawałki materiału, którymi kapłan kolejno nakrywa kielich, dyskos, trzecim zaś pokrywa kielich i dyskos razem. Ten trzeci pokrowiec jest większy od dwóch poprzednich i nosi nazwę wozduch. Pokrowce podczas proskomydii (obrzędu przygotowania darów chleba i wina) symbolizują pieluchy Zbawiciela, a na liturgii wiernych całun, którym był przykryty Chrystus. Natomiast wozduch jest symbolem ręcznika, którym była zawinięta głowa Zbawiciela.

Hubka (gąbka) – znajduje się na ołtarzu i służy do zsunięcia Ciała Chrystusa z dyskosu do kielicha. Jest jeszcze jedna gąbka, która znajduje się na proskomydyinyku (stole ofiarnym) i służy do wycierania kielicha, gdy kapłan trzykrotnie go spłucze po spożyciu Komunii Świętej. Jest ona symbolem tej gąbki, którą podali żołnierze Zbawicielowi rozpiętemu na krzyżu.

Rypidy - w dawnych czasach były wykonane z cienkiej skóry, materiału, bądź pawich piór i służyły do ochrony Świętych Darów przed owadami. Dzisiaj są to metalowe, bądź drewniane krążki z przedstawieniami sześcioskrzydłych aniołów Serafinów. Krążki te są umocowane na dłuższym, bądź krótszym trzonku. Rypidy z dłuższym trzonkiem znajdują się za ołtarzem i symbolizują obecność Ducha Świętego. W czasie liturgii pontyfikalnej asysta ołtarzowa używa ich w procesjach, pochyla nad czytającym ewangelię diakonem i nad ołtarzem w czasie przeistoczenia.

Kadzielnica – jest to przedmiot, w którym umieszcza się rozżarzone węgle, na które kapłan kładzie ładan (kadzidło) wykonany z pachnącej żywicy i okadza ołtarz, ikonostas i wiernych. To naczynie zawieszone na trzech łańcuszkach, nakryte pokrywą z otworami. Do kadzielnicy są również przymocowane dzwoneczki, które wraz pięknym zapachem wprowadzają wiernych w podniosły sakralny nastrój.

Wieńce (korony) - są używane podczas sakramentu małżeństwa. Wieńce są wykonywane z drogocennych materiałów, jak również z barwniku. Symbolizują podniesienie nowożeńców do godności królewskiej.

Ofirnyky (świeczniki) – służą do stawiania małych cienkich świeczek w zamierzonej intencji. W niektórych świątyniach są zwyczaje, że np. świeczniki z lewej strony służą w intencji żywych a z prawej do stawiania świeczek w intencji umarłych. Można też spotkać świeczniki dwupiętrowe, na który odpowiednio stawia się świeczki na dole za umarłych, a na górze za żywych.

Lityjnyk – jest to przedmiot służący przy nabożeństwie Weczyrni (nieszporach) poprzedzającej największe święta cerkiewne. Jest to taca, na której są zamontowane: trzy mniejsze naczynia na wino, olej i pszenicę i jeden większy talerz na 5 prosfor (chlebów). Podczas nabożeństwa Weczirni z Litją ma miejsce błogosławienie wina, oleju, pszenicy i 5 chlebów na pamiątkę cudownego rozmnożenia 5 chlebów przez Jezusa Chrystusa. Na zakończenie tego nabożeństwa wierni podchodzą do kapłana, który namaszcza czoła wiernych pobłogosławionym olejem, a następnie spożywają pobłogosławiony chleb, ziarno pszenicy i wino.

Odsłon: 3789